De Nederlander bestaat niet

De voorpagina van de Telegraaf meldt dat de Oranje verenigingen over Maxima heen gevallen zijn. Ik wist niet dat dit mogelijk was (want zij was toch de redding van de monarchie?). Sterker nog dit is groter nieuws dan het haar van Wilders of de beveiliging van Ayaan. Maxima heeft namelijk geconcludeert dat de Nederlander niet bestaat en de WRR is het met haar eens.
Het is bijna als een schilderij van Magritte - ceci n'est pas une pipe. Er zijn namelijk toch wel een paar miljoen mensen 'Nederlander' en die voelen zich opeens een beetje in hun al dan niet bestaande identiteit aangetast.

Gek genoeg kon ik zelf wel in het buitenland meestal Nederlanders van een afstand herkennen. De vraag is alleen waarom? En dan kom je in een grijs gebied van classificatie en archetypes en dat is een gebied waar heel wat wetenschappers eeuwen meebezig zijn; in de psychologie, statistiek, biologie, geologie, informatie management, etc. overal kom je dit probleem tegen en dan zie je vaak dat het moeilijk is grenzen te trekken, of sterker nog, dan zie je dat mensen verzanden in details die er vaak niet toe doen.

Zo stond er vanochtend een komisch bedoelde test in 'De Dag' die ook dit probleem van 'de Nederlander' op een ludieke wijze duidelijk maakt. Je kan namelijk op vele manieren mensen in hokjes stoppen en dan kom je al snel tot de conclusie dat 'het archetype' van het supertype niet bestaat. Wat is de overeenkomst tussen een rijke VVD-er uit Wassenaar en een bijstandsmoeder uit Spangen? Niet veel, en toch zijn er dingen die je uit de hele verzameling Nederlanders naar boven kan trekken die iets van die 'volksaard' tekent. Alleen is dit niet in een makkelijk stel attributen te vangen. Dit is al niet makkelijk voor veel simpelere verzamelingen (wat is het archetype van een stoel?), dus laat staan voor 16 miljoen individuen van 0 tot boven de honderd jaar oud.


Toch herken ik zo een aantal dingen - en ik hoef alleen maar de laatste 3 maanden blogs door te gaan om er een aantal boven tafel te halen. Laten we het 'veel-voorkomende-eigenschappen' noemen, of 'gedeelde-algemene-waarden' - hier zijn er enkele:

• functioneel - we houden over het algemeen van strak en zo richten we dan ook het land in (en daarom zijn de Ikea's ook populair) - de uitdrukking 'doe maar gewoon dan is het al gek genoeg' hoort hier ook bij - en als het dan ook nog goedkoop kan - des te beter!


• mondig - we hebben altijd wel een mening, en moeten ook gehoord worden. Dit leidt ook tot die overloze overleg cultuur die we hebben. Ik hou niet van het woord 'polderen', maar dat is wel iets wat erbij hoort. Ook moet er ruimte zijn voor iedere mening en daarom hebben ook extreme meningen vaak nog wel een platform.


• arbeidsethos - werk geeft status en vooral als dit iets oplevert. Zelfs op politiek niveau houdt men van analogien zoals de 'BV Nederland' en 'VOC mentaliteit'


• truttig - eigenlijk zijn we ook tamelijk braaf, zoveel echt gekke dingen komen niet voor (en anders isoleren we dit wel op een afwerkplek)


• hedonistisch - we genieten graag, vakanties, terrasjes, tuin-inrichtingen, verwen-beauty farms - het doet het allemaal goed


• risicomijdend - bijna iedereen heeft meerdere verzekeringen, spaart en weinigen houden ervan om hun nek al te ver uit te steken


• massaal individualistisch - we houden eigenlijk niet van groepsgedrag en denken dat we allemaal individuen zijn, maar tegelijk doen we wel massaal hetzelfde ...

OK - ik weet dat dit niet DE nederlander beschrijft, maar ik denk wel dat velen meer dan de helft van deze dingen zullen herkennen. Als je naar Frankrijk, India, Italie of China gaat zijn deze dingen anders, of zijn gewoon niet direct in de top 10 te vinden en om die reden is dit denk ik toch wel een soort beschrijving van de 'volksaard'.